Voedingsclaims leggen doorgaans de nadruk op één voedingsstof. Daardoor kan een koekje dat is gepromoot als ‘laag in vet’ nog steeds veel calorieën of suiker bevatten. Levensmiddelenfabrikanten vervangen het vet in hun product door andere ingrediënten om de smaak te behouden. Een bekend voorbeeld zijn de light mayonaises waarin vet wordt vervangen door suikers (koolhydraten).
Consument blijken voedingsclaims te generaliseren. Ze denken bijvoorbeeld dat laag in vet automatisch óók laag in suiker betekent. Met andere woorden, consumenten denken dat een voedingsclaim (die gaat over een stofje) eigenlijk een algehele gezondheidsclaim is.
Consumenten denken dat een voedingsclaim (die gaat over een stofje) eigenlijk een algehele gezondheidsclaim isOngelogen maar misleidend
Een Duits onderzoek door een team van de Martin Luther University Halle-Wittenberg naar de manier waarop consumenten informatie op productverpakkingen interpreteren, lijkt die stelling te bevestigen. Proefpersonen moesten op een schaal van 1 tot en met 7 aangeven hoeveel calorieën, suiker en vet yoghurts met en zonder de claim ‘vetarm’ bevatten. Ook moesten ze zeggen of ze het product zouden willen kopen. De proefpersonen bleken er onterecht van overtuigd dat de claim 'minder vet' ook 'minder suiker' betekent. Toen ze dat ontdekten door verpakkingen waarop naast de claim 'minder vet' ook de hoeveelheid suikers stond vermeld, nam hun voorkeur voor die producten af. Hun voorkeur voor producten met minder vet, maar zonder claims op de verpakking veranderde niet.
Gezonde initiatieven
Het onderzoek laat volgens de onderzoekers zien dat labels die de front-of-pack voedingswaarde van een product in termen van suikers, vetten, eiwitten en zout van een product laten zien de consument beter helpen om een gezondere keuze te maken. De claim 'minder vet' voelt als bedrog als de fabrikant niet gelijktijdig ook zijn gehalte aan suikers verlaagt
Op FoodNavigator zegt hoofdonderzoeker Steffen Jahn: “Ons onderzoek laat zien dat consumenten zich door een product misleid kunnen voelen, omdat, ondanks dat vetclaims van voedingsproducenten technisch waar zijn, een deel van de waarheid wordt verhuld”. Specifieke informatie over de voedingswaarde van een product zou voor op de verpakking moeten komen te staan en werkt dan wel. De invoering van het voedselkeuzelogo Nutri-Score vindt hij niet behulpzaam, omdat het die informatie nou net niet geeft. De systematiek van de Nutri-Score scoort producten binnen hun categorie (bijv. pizza's) van groen (= 'beste koop') tot rood (= 'gebruik beperken'). De ABCDE-systematiek van kleuren houdt het midden tussen een voedings- en een gezondheidsclaim door te adviseren ergens meer of minder in te nemen, maar labelt een product niet als gezond. Wel suggereert Nutri-Score dat wie zich houdt aan de meer/minder adviezen gezonder eet en de volksgezondheid helpt verbeteren.
Verzadigingswaarde
Een alternatieve manier om naar de gezondheid van producten te kijken, is de verzadiging per calorie. Diëtist Janet Noome legde er de nadruk op in een tweet. Als eten niet verzadigt, dan zou je ervan dooreten (de zogeheten dooreetfactor). Bewerkt eten zoals M&M’s, Doritos en Kitkat, heeft een lage verzadiging per calorie. Daar veel van eten leidt tot weinig verzadiging en dus tot dooreten van calorieën die niettemin allemaal door het lichaam worden opgenomen. Volgens Noome zou focussen op de dooreetfactor weleens een beter handvat kunnen zijn voor gezond eten dan voedingsclaims ten aanzien van de hoeveelheid vet en suikers die je door een product binnenkrijgt of Nutri-Score. Elke pondje komt immers door het mondje dat je nog een keertje open deed omdat je nog trek had.
In de VS (@tednaiman) maar nu ook in Zweden(@JoinHava) wordt ingezet op verzadiging per calorie, want dat lijkt de crux in de #obesitaspandemie. Als eten niet verzadigt, dan eet je ervan door (dooreet factor).
— Janet Noome (@JanetNoome) June 28, 2023
Voor 'n goed begrip zeggen plaatjes meer dan woorden (schaal 0 -10)???? pic.twitter.com/CEYQcEq3ub
Op 2 september krijg je nieuwe kado-artikelen.
Als betalend lid lees je zoveel artikelen als je wilt, én je steunt Foodlog
#12 Maud Oostindie Grote Bedrijven spelen in op consumenten die de klok hebben horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt. Er zoemt rond dat "minder vet" goed is, dus Grote Bedrijven claimen "minder vet" en verkopen zo meer dan zonder die claim. Er zoemt rond dat "minder suiker" goed voor de gezondheid is, dus Grote Bedrijven claimen "minder suiker" en verkopen zo meer dan zonder die claim.
Er zoemt rond dat iedereen die groot en sterk wil zijn, "Extra Proteïne" nodig heeft, dus Grote Bedrijven plakken een sticker 'EXTRA PROTEÏNE" op hun product, dat ze ineens voor de dubbele prijs kunnen verkopen. Het is pure magie!
Hou de consument niet dom, maar geef ze het gevoel dat ze goed bezig zijn, dus slim zijn.... speel in op de nieuwste inzichten uit de wetenschap over "gezonde voeding", vaar mee op trends, en maak claims. Dat is kassa. Voor Grote (en Kleine) Bedrijven...
#4 Hans van der Made "eerlijk communiceren" en "fabrikant" is een contradictio in terminis.
Frank Eric, dat weet ik niet. Ik durf dat niet met stelligheid te zeggen. Maar ik denk wel dat een aantal grote bedrijven dit min of meer bewust doet als het in het belang van de verkoopcijfers is. Dat neemt niet weg dat er ook genoeg ethisch verantwoorde bedrijven zullen zijn (hoop ik ten minste). Wat denk jij?
#10 Maud, denk jij dat dat producentenbelang om de consument gedesinteresseerd te houden actief wordt onderhouden? Of dom te houden?
Mee eens Ton #9 . En helaas is het vaak ook in het belang van de producent om mensen gedesinteresseerd te houden.