In de stilte van hun boerderijen en omringd door de uitgestrekte velden, vertellen vier boeren in de NRC hun verhaal over een besluit dat hen verscheurde: de verkoop van hun stikstofrechten aan Schiphol. De beslissing om deze rechten, een cruciale component van hun bedrijf, over te dragen aan de luchthaven was niet eenvoudig. Het ging niet alleen om geld, maar ook om trots, identiteit, en een gevoel van verraad dat als een donkere wolk boven hen hangt.
De boeren, die allemaal anoniem willen blijven, delen hun gevoelens van schaamte, verwarring, en spijt, terwijl ze tegelijkertijd proberen te rechtvaardigen waarom ze deze moeilijke keuze maakten.
Verraad aan de gemeenschap
In de agrarische gemeenschap is het verkopen van uitstootrechten aan een grote industriële partij als Schiphol een gevoelig onderwerp. Het wordt als verraad beschouwd, vooral omdat deze rechten vaak gezien worden als iets dat binnen de landbouw moet blijven. "Ik ben bang dat ze het niet begrijpen," zegt een schapenhouder uit Noord-Holland, die zich zorgen maakt over de reacties van zijn buren en collega’s als ze zouden ontdekken aan wie hij verkocht heeft. Het idee dat hij zijn rechten heeft overgedragen aan een industrie die niet bijdraagt aan het behoud van het platteland, voelt voor hem als een klap in het gezicht van zijn gemeenschap.
De schaamte is voelbaar in de woorden van een melkveehouder uit Noord-Holland, die zijn beslissing om te verkopen beschrijft als een moment van persoonlijke nederlaag. "Je hebt altijd opgebouwd, opgebouwd, en dan trek je de stekker eruit," zegt hij met een trillende stem, terwijl hij terugdenkt aan het moment waarop hij besloot zijn bedrijf stop te zetten. Het is een pijnlijk besluit dat hem blijft achtervolgen, ondanks dat hij weet dat het financieel misschien wel de beste keuze was.
Financiële druk en gebrek aan toekomstperspectief
Voor veel van deze boeren waren de financiële druk en het gebrek aan toekomstperspectief de drijvende krachten achter hun besluit. Dezelfde melkveehouder uit Noord-Holland legt uit hoe hij in de jaren na 2015 zwaar heeft geïnvesteerd in zijn bedrijf, aangemoedigd door de afschaffing van het melkquotum. Maar de keerzijde van deze expansie werd al snel duidelijk: een groeiend mestoverschot, strenge regelgeving en stijgende kosten. "De laatste jaren moesten we drieduizend ton mest afzetten," zegt hij, wat uiteindelijk onhoudbaar bleek.
Ook andere boeren voelden de druk toenemen. Een Utrechtse varkensboer die zijn stikstofruimte liever aan collega-boeren had verkocht, wist dat dit financieel niet haalbaar was. "Mijn collega’s zouden nooit hebben kunnen bieden wat Schiphol bood," geeft hij toe, wat hem in een onmogelijke positie bracht. Hij nadert de pensioengerechtigde leeftijd en heeft geen opvolger, waardoor het bod van Schiphol onweerstaanbaar werd ondanks de morele dilemma’s die het met zich meebracht.
De haast van Schiphol
Wat de zaak nog pijnlijker maakt voor de boeren, is de haast en geheimzinnigheid waarmee Schiphol te werk ging. Boeren kregen soms maar heel weinig bedenktijd. "Ik kreeg 24 uur om over hun bod na te denken," zegt de varkensboer uit Utrecht, die zich overrompeld voelde door de snelheid waarmee alles gebeurde. Voor hem en de andere boeren voelde het alsof ze in een hoek werden gedreven, zonder voldoende tijd om de gevolgen van hun besluit te overdenken.
Het besluit om hun rechten te verkopen heeft voor sommigen geleid tot grote veranderingen in hun leven. Zo heeft een melkveehouder uit Zuid-Holland nu plannen om buiten Nederland verder te boeren, omdat ze in Nederland geen toekomst meer ziet. Een andere boer heeft zijn boerderij omgebouwd tot een ruimte voor caravanopslag, en denkt eraan om in de toekomst dementerende ouderen op zijn erf op te vangen. Maar ondanks deze nieuwe plannen, blijft het gevoel van verlies en schaamte hen achtervolgen.
De NRC geeft een beeld van de persoonlijke en emotionele impact van de stikstofcrisis in Nederland. Het laat zien hoe de druk van de regelgeving, gecombineerd met financiële onzekerheid en een gebrek aan toekomstperspectief, boeren ertoe kan dwingen keuzes te maken die ingaan tegen hun eigen waarden en die van hun gemeenschap. Het zijn beslissingen die hen aangrijpen, terwijl ze proberen aan te sluiten op een wereld die steeds verder af lijkt te staan van hun agrarische roots.
"Op de kermis, op verjaardagen, in de supermarkt: overal vragen mensen hetzelfde. ‘Aan wie heb je verkocht?’" zegt een melkveehouder uit Noord-Holland, die moe is van het vage verhaal dat hij telkens moet vertellen. "Daar heb ik helemaal genoeg van, telkens hetzelfde verhaal."
Verraad aan de gemeenschap
In de agrarische gemeenschap is het verkopen van uitstootrechten aan een grote industriële partij als Schiphol een gevoelig onderwerp. Het wordt als verraad beschouwd, vooral omdat deze rechten vaak gezien worden als iets dat binnen de landbouw moet blijven. "Ik ben bang dat ze het niet begrijpen," zegt een schapenhouder uit Noord-Holland, die zich zorgen maakt over de reacties van zijn buren en collega’s als ze zouden ontdekken aan wie hij verkocht heeft. Het idee dat hij zijn rechten heeft overgedragen aan een industrie die niet bijdraagt aan het behoud van het platteland, voelt voor hem als een klap in het gezicht van zijn gemeenschap.
De schaamte is voelbaar in de woorden van een melkveehouder uit Noord-Holland, die zijn beslissing om te verkopen beschrijft als een moment van persoonlijke nederlaag. "Je hebt altijd opgebouwd, opgebouwd, en dan trek je de stekker eruit," zegt hij met een trillende stem, terwijl hij terugdenkt aan het moment waarop hij besloot zijn bedrijf stop te zetten. Het is een pijnlijk besluit dat hem blijft achtervolgen, ondanks dat hij weet dat het financieel misschien wel de beste keuze was.
Financiële druk en gebrek aan toekomstperspectief
Voor veel van deze boeren waren de financiële druk en het gebrek aan toekomstperspectief de drijvende krachten achter hun besluit. Dezelfde melkveehouder uit Noord-Holland legt uit hoe hij in de jaren na 2015 zwaar heeft geïnvesteerd in zijn bedrijf, aangemoedigd door de afschaffing van het melkquotum. Maar de keerzijde van deze expansie werd al snel duidelijk: een groeiend mestoverschot, strenge regelgeving en stijgende kosten. "De laatste jaren moesten we drieduizend ton mest afzetten," zegt hij, wat uiteindelijk onhoudbaar bleek.
Ook andere boeren voelden de druk toenemen. Een Utrechtse varkensboer die zijn stikstofruimte liever aan collega-boeren had verkocht, wist dat dit financieel niet haalbaar was. "Mijn collega’s zouden nooit hebben kunnen bieden wat Schiphol bood," geeft hij toe, wat hem in een onmogelijke positie bracht. Hij nadert de pensioengerechtigde leeftijd en heeft geen opvolger, waardoor het bod van Schiphol onweerstaanbaar werd ondanks de morele dilemma’s die het met zich meebracht.
De haast van Schiphol
Wat de zaak nog pijnlijker maakt voor de boeren, is de haast en geheimzinnigheid waarmee Schiphol te werk ging. Boeren kregen soms maar heel weinig bedenktijd. "Ik kreeg 24 uur om over hun bod na te denken," zegt de varkensboer uit Utrecht, die zich overrompeld voelde door de snelheid waarmee alles gebeurde. Voor hem en de andere boeren voelde het alsof ze in een hoek werden gedreven, zonder voldoende tijd om de gevolgen van hun besluit te overdenken.
Het besluit om hun rechten te verkopen heeft voor sommigen geleid tot grote veranderingen in hun leven. Zo heeft een melkveehouder uit Zuid-Holland nu plannen om buiten Nederland verder te boeren, omdat ze in Nederland geen toekomst meer ziet. Een andere boer heeft zijn boerderij omgebouwd tot een ruimte voor caravanopslag, en denkt eraan om in de toekomst dementerende ouderen op zijn erf op te vangen. Maar ondanks deze nieuwe plannen, blijft het gevoel van verlies en schaamte hen achtervolgen.
Goed dat @nrc dit heeft uitgezocht. Een van de treurigste zinnen: “Anders dan bij de boeren schoten meerdere ministeries te hulp om Schiphols vergunning in orde te maken.”
— André Hoogendijk (@andrehoogendijk) August 31, 2024
Lees ????
“Hoe Schiphol zaken doet op de vechtmarkt van de uitstootrechten”https://t.co/wKqfUbNHEx
De NRC geeft een beeld van de persoonlijke en emotionele impact van de stikstofcrisis in Nederland. Het laat zien hoe de druk van de regelgeving, gecombineerd met financiële onzekerheid en een gebrek aan toekomstperspectief, boeren ertoe kan dwingen keuzes te maken die ingaan tegen hun eigen waarden en die van hun gemeenschap. Het zijn beslissingen die hen aangrijpen, terwijl ze proberen aan te sluiten op een wereld die steeds verder af lijkt te staan van hun agrarische roots.
"Op de kermis, op verjaardagen, in de supermarkt: overal vragen mensen hetzelfde. ‘Aan wie heb je verkocht?’" zegt een melkveehouder uit Noord-Holland, die moe is van het vage verhaal dat hij telkens moet vertellen. "Daar heb ik helemaal genoeg van, telkens hetzelfde verhaal."